Czy terapia zastępcza to dobry pomysł dla kobiet? Jakie są negatywne skutki?

Wraz z wiekiem ilość testosteronu w naszym organizmie spada. W ciągu ostatnich kilku lat proces zwany terapią zastępczą zdołał w jakiś sposób zdetabolizować - to znaczy zastąpić niewystarczającą produkcję naszego własnego testosteronu sztucznymi hormonami. Ale czy wiesz, że coś bardzo podobnego działa również u kobiet? W dzisiejszym artykule postaramy się przedstawić jak najwięcej szczegółów na temat terapii zastępczej u kobiet

Czym jest terapia zastępcza i kiedy się ją stosuje?

W trosce o kompleksowość, powinniśmy zacząć od samych podstaw i wyjaśnić kilka pojęć. Najważniejszym z nich jest bez wątpienia estrogen, który jest nazwą grupy steroidów zapewniających funkcjonowanie układu rozrodczego u kobiet. Tak jak poziom testosteronu zmienia się u mężczyzn, tak poziom estrogenu zmienia się u kobiet. Ich poziom zaczyna rosnąć w okresie dojrzewania, a następnie stopniowo zaczyna spadać po menopauzie. Dlatego nierzadko kobiety z niedoborem estrogenu sięgają po tak zwaną terapię zastępczą. Jest ona najczęściej stosowana w okresie pomenopauzalnym, kiedy celem jest doprowadzenie deficytu hormonów estrogenowych w osoczu do poziomu jak najbardziej zbliżonego do tego, który kobieta osiąga w okresie płodnym.

Poziom estrogenu zmienia się znacząco wraz z wiekiem kobiety.

Jakie hormony są stosowane w terapii zastępczej?

O ile w przypadku mężczyzn hormonalna terapia zastępcza często opisywana jest jako po prostu stosowanie zalecanej ilości testosteronu w określonych odstępach czasu, o tyle w przypadku kobiet proces ten jest znacznie bardziej złożony i często wiąże się ze stosowaniem kilku preparatów jednocześnie. W szczególności możemy wyróżnić następujące grupy:

• estrogeny, a spośród estrogenów stosowane są przede wszystkim tzw. naturalne - czyli głównie estradiol, estron i estriol. Dostępne publikacje medyczne podają, że stosunek estradiolu do estronu powinien być taki sam jak w okresie płodnym (czyli >1).
• progestyny, które są w większości syntetyczne (ponieważ naturalny progesteron ma niższą wartość biologiczną niż np. mikronizowany progesteron). Grupa ta obejmuje szereg innych substancji, z których niektóre mają na przykład silne działanie androgenne i dlatego nie są najbardziej odpowiednie w przypadku różnych chorób układu krążenia.
• Androgeny są trzecią stosowaną grupą, chociaż są raczej rzadko stosowane, szczególnie w przypadkach, gdy estrogen wywołuje pewne skutki uboczne. Wady stosowania androgenów (w szczególności stosuje się enantan testosteronu i inne)

Oczywiście istnieje wiele innych grup substancji, które mogą być wykorzystywane w terapii zastępczej, a ich stosowanie zawsze powinno opierać się na konkretnych potrzebach kobiet i oczywiście zależy od oceny lekarza prowadzącego. Czasem sięga się po tzw. SERM-y (selektywne modulatory receptora estrogenowego), czasem po dehydroepiandrosteron (DHEA) i inne substancje. Powinno to jasno ilustrować, że chociaż terapia zastępcza testosteronem jest czasami podejmowana przez mężczyzn bez żadnego nadzoru medycznego, kobiety nie powinny podejmować terapii zastępczej bez dokładnego zbadania i rozważenia wszystkich za i przeciw.

W terapii zastępczej kobiet nawet androgeny bardziej typowe dla mężczyzn są stosowane w bardzo specyficznych warunkach.

Czy terapia zastępcza dla kobiet ma jakieś wady?

Kobieca hormonalna terapia zastępcza ma dość dużą liczbę skutków ubocznych i działań niepożądanych, które według informacji ekspertów powodują, że niektóre pacjentki decydują się na przerwanie leczenia. Skutki uboczne estrogenu zwykle obejmują zwiększoną retencję wody, wymioty, wzdęcia, migreny, ból i skurcze w różnych częściach ciała. Z kolei negatywne skutki stosowania progestagenów obejmują zmęczenie, niepokój, agresywność, trądzik, zwiększony apetyt, a także depresję.

Czy istnieją jakieś pozytywy terapii zastępczej u kobiet?

Oczywiście istnieją niepodważalne pozytywy terapii zastępczej u kobiet. Skuteczność tego typu leczenia w przypadku ostrego zespołu menopauzalnego przekracza 90%. Stosuje się ją również na przykład w przypadku atrofii układu moczowo-płciowego, ale tam zwykle stosuje się leczenie miejscowe. Wreszcie, podawanie estrogenu może stanowić skuteczną profilaktykę osteoporozy pomenopauzalnej.

Co poprzedza terapię zastępczą?

Terapia zastępcza to niezwykle złożona sprawa i jeśli zgłosisz się do lekarza, to ewentualne stosowanie hormonów powinno być poprzedzone wieloma badaniami oraz analizą ryzyka i potencjalnych korzyści w oparciu o Twoje indywidualne potrzeby. Oczywiście należy wykonać badania ginekologiczne, ultrasonograficzne i mammograficzne, zmierzyć masę ciała i ciśnienie krwi , a jeśli należy się do jednej z grup ryzyka, to koniecznych jest jeszcze więcej badań. Jednocześnie istnieje sporo ograniczeń. Na przykład nie wolno stosować terapii substytucyjnej, jeśli u kobiety podejrzewa się raka piersi, nieleczone nadciśnienie, nowotwory estrogenozależne i inne powikłania.

Terapia substytucyjna u kobiet powinna być oczywiście poprzedzona serią badań, w tym mammografią.

Co warto wynieść z dzisiejszego artykułu?

Najważniejszą rzeczą, jaką powinieneś wynieść z dzisiejszego artykułu, jest to, że podczas gdy mężczyźni często sięgają po testosteronową terapię zastępczą na własną rękę, zdecydowanie nie zalecamy jej kobietom. Ich terapia zastępcza to niezwykle rozległa i skomplikowana sprawa, która w każdym przypadku powinna być poprzedzona badaniem lekarskim, a następnie zaleceniem konkretnych preparatów i konkretnych ilości, które są odpowiednie do przyjmowania.