5 lekcji psychologicznych od Navy SEAL: Jak przekraczać własne granice?

Jest szósta rano. Na dworze jest jeszcze ciemno, a budzik właśnie przerwał sen. Wczoraj wieczorem decyzja była jasna. Rano wstanę, pójdę pobiegać i w końcu zacznę regularnie trenować. Tylko że teraz wszystko wygląda inaczej. Ciało najchętniej pozostałoby w łóżku. Umysł natychmiast podsuwa kilka przekonujących argumentów. Na zewnątrz jest zimno. Dzisiaj będzie ciężki dzień. Jedno opuszczone trening nie ma przecież żadnego znaczenia.

I właśnie w tym momencie dzieje się coś interesującego z psychologicznego punktu widzenia. Człowiek nie musi bowiem zmagać się wyłącznie z wysiłkiem fizycznym. Często musi również poradzić sobie z własną interpretacją sytuacji. Podobna zasada pojawia się podczas wymagającego szkolenia elitarnych jednostek wojskowych Navy SEAL, gdzie kandydaci zmagają się z niezwykłym obciążeniem zarówno fizycznym, jak i psychicznym.

Oczywiście ich szkolenia nie da się po prostu porównać ze zwykłym treningiem sportowym. Niemniej jednak stanowią one interesujący punkt wyjścia do rozważań dotyczących kwestii, która dotyczy każdego z nas.

Jak rozpoznać, kiedy naprawdę ograniczają nas nasze możliwości, a kiedy przede wszystkim nasze własne przekonania?

Spis treści:

• Mózg nie zawsze prowadzi nas do tego, czego pragniemy
• Dyskomfort nie musi oznaczać, że robimy coś źle
• Emocje nie są faktami. Są jednak ważną informacją
• Nie skupiaj się na całym wyścigu. Skup się na kolejnym kroku
• Motywacja pojawia się i znika. Nawyki mogą pozostać
• Prawdziwa odporność to nie zdolność do zniesienia wszystkiego

Umysł nie zawsze prowadzi nas do tego, czego pragniemy

Ludzka psychika nie jest prosta i nie zawsze automatycznie wspiera wszystkie nasze długoterminowe cele. Na jej funkcjonowanie wpływa cała gama mechanizmów związanych z uczeniem się, emocjami, motywacją, przewidywaniem konsekwencji i regulacją zachowań. I właśnie tutaj pojawia się interesująca sprzeczność. Człowiek może świadomie pragnąć zmiany, ale jednocześnie odczuwać silny opór wobec kroków niezbędnych do jej osiągnięcia.

Sportowiec chce poprawić swoją kondycję, ale nie chce odbywać kolejnego wymagającego treningu. Student chce ukończyć szkołę, ale odkłada na później pracę wymagającą skupienia. Psychologia wyjaśnia tę sprzeczność między innymi poprzez samoregulację oraz wybór między natychmiastowymi a odległymi nagrodami.

Krótkotrwała wygoda może bowiem w danym momencie wydawać się bardziej atrakcyjna niż długoterminowy rezultat. Nie oznacza to jednak, że mózg jest naszym wrogiem. Okazuje się raczej, że nasze natychmiastowe odczucia nie zawsze muszą być zgodne z tym, co chcemy osiągnąć w dłuższej perspektywie.

Pierwszym krokiem do zmiany może więc być prosta świadomość: to, że w danej chwili nie mam ochoty czegoś robić, nie oznacza jeszcze, że nie chcę tego robić.

Dyskomfort nie musi oznaczać, że robimy coś źle

Każdy, kto kiedykolwiek zaczął regularnie uprawiać sport, zna ten szczególny moment, w którym dotychczasowy komfort zaczyna zanikać. Mięśnie pracują, oddech przyspiesza, a wysiłek stopniowo narasta. Podobnego dyskomfortu nie musimy jednak doświadczać wyłącznie podczas uprawiania sportu. Pojawia się on również podczas wystąpień publicznych, trudnych rozmów lub decyzji o opuszczeniu środowiska, do którego się przyzwyczailiśmy. Z psychologicznego punktu widzenia ważne jest, jak interpretujemy taką sytuację.

Jeśli każde nieprzyjemne uczucie automatycznie uznajemy za oznakę zagrożenia lub własnej nieudolności, możemy zacząć unikać nawet sytuacji, które są dla nas ważne. Z drugiej strony umiejętność tolerowania umiarkowanego dyskomfortu może pomóc w osiąganiu długoterminowych celów. Nie oznacza to jednak, że powinniśmy ignorować ból, wyczerpanie czy zagrożenia dla zdrowia.

W sporcie kluczowe znaczenie ma rozróżnienie między oczekiwanym wysiłkiem a sygnałami ostrzegawczymi wskazującymi na przeciążenie.

Odporność psychiczna nie polega na tym, że człowiek przestaje postrzegać swoje ciało. Polega ona również na umiejętności właściwej oceny, kiedy należy kontynuować, a kiedy odpoczywać.

Emocje nie są faktami. Są jednak ważną informacją

„Nie dam rady.”

To zdanie powtarzał sobie kiedyś niemal każdy sportowiec. Może pojawić się przed ważnymi zawodami, podczas wymagającego treningu lub w momencie powrotu do aktywności po długiej przerwie. Co ciekawe, samo poczucie niezdolności niekoniecznie musi odzwierciedlać rzeczywiste możliwości człowieka. Psychologia rozróżnia emocje, myśli i obiektywne okoliczności.

Jeśli obawiamy się porażki, nie oznacza to automatycznie, że rzeczywiście poniesiemy porażkę. Jeśli wątpimy w swoje umiejętności, nie musi to oznaczać, że ich nie mamy. Właśnie z tą różnicą pracują niektóre metody terapii poznawczo-behawioralnej.

Człowiek uczy się rozpoznawać automatyczne myśli i oceniać, czy odpowiadają one dostępnym dowodom. Na przykład myśl „Nigdy mi się to nie uda” można zastąpić bardziej trafną oceną:

„Jak dotąd mi się to nie udało, ale mogę dowiedzieć się, co muszę zmienić”.

Nie chodzi tu o bezmyślny optymizm. Chodzi o umiejętność nieuznawania każdego własnego obaw za niepodważalną prawdę. Emocje nie są przy tym zbędne. Mogą zwracać naszą uwagę na rzeczywiste problemy, potrzeby i zagrożenia. Decydujące znaczenie ma to, czy potrafimy właściwie ocenić ich znaczenie.

Odporność psychiczna zaczyna się również od właściwej regeneracji

Możesz mieć silną dyscyplinę, jasno określone cele i determinację, by przekraczać własne granice. Jednak jeśli przez dłuższy czas zaniedbujesz sen, odżywianie i regenerację, radzenie sobie z wymagającym treningiem i codziennym stresem będzie dla ciebie trudniejsze. Odporność psychiczna nie oznacza bowiem jedynie zdolności do znoszenia dyskomfortu, ale także sztuki zapewnienia organizmowi warunków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania.

Ważną rolę odgrywa tu na przykład magnez, który przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, aktywności umysłowej oraz zmniejszenia poziomu zmęczenia i wyczerpania. Jeśli nie jesteś w stanie zapewnić sobie wystarczającego spożycia magnezu poprzez zwykłą dietę, możesz rozważyć GymSupps Duet magnezowy – malat + bisglicynian. Opakowanie łączy dwie formy magnezu, co pozwala na praktyczny podział suplementacji w ciągu dnia.

Oczywiście żaden suplement nie zastąpi dyscypliny, dobrej jakości snu ani psychologicznej pracy nad stresem. Może jednak pomóc w uzupełnieniu ważnego składnika odżywczego w ramach ogólnie zrównoważonego trybu życia.

Nie skupiaj się na całym biegu. Skup się na kolejnym kroku

Maratończyk stoi na linii startu i wie, że czeka go ponad 42 kilometry. Gdyby w każdej chwili skupiał się wyłącznie na całkowitej odległości, mógłby doświadczać znacznego przeciążenia psychicznego. Dlatego warto podzielić to wymagające wyzwanie na mniejsze, konkretne cele.

Nie myśl o całym maratonie, tylko o najbliższym kilometrze. Nie myśl o wszystkich pozostałych treningach, tylko o dzisiejszej sesji. Nie myśl o całym roku, tylko o tym, co trzeba zrobić właśnie dzisiaj. Podobne podejście jest znane również z psychologii sportowej, gdzie pracuje się z celami procesowymi.

Podczas gdy celem wynikowym może być „wygranie wyścigu”, cel procesowy skupia się na konkretnych czynnościach, na które sportowiec ma bezpośredni wpływ. Na przykład utrzymanie techniki, kontrolowanie tempa lub przestrzeganie przygotowanej strategii. Właśnie skupienie się na aspektach wydajności, na które można wpłynąć, może pomóc w regulowaniu uwagi i zmniejszaniu przeciążenia.

W codziennym życiu obowiązuje ta sama logika. Człowiek nie zawsze ma kontrolę nad ostatecznym wynikiem. Może jednak wpłynąć na swój następny krok. A czasami właśnie ten krok decyduje o tym, czy w ogóle coś zacznie się zmieniać.

Motywacja pojawia się i znika. Nawyki mogą pozostać

Początek jest często najłatwiejszy. Nowe buty do biegania, karnet na siłownię lub decyzja o zmianie diety mogą wywołać ogromny entuzjazm. Jednak po kilku tygodniach początkowa motywacja często się zmienia. Trening nie jest już nowością. Wyniki nie pojawiają się tak szybko, jak się spodziewaliśmy, a codzienne obowiązki zaczynają zyskiwać pierwszeństwo.

Właśnie w tym momencie ujawnia się znaczenie nawyków. Badania psychologiczne wskazują, że powtarzanie określonego zachowania w stałym kontekście może stopniowo wzmacniać jego automatyzację. Dzięki temu nie musimy za każdym razem na nowo decydować, czy wykonamy daną czynność.

Typowym przykładem może być regularny trening o tej samej porze lub przygotowanie sprzętu sportowego już poprzedniego wieczoru. Ważne jest jednak to, że wykształcenie nawyku nie jest kwestią kilku dni. Proces ten może trwać od tygodni do miesięcy, a jego tempo znacznie różni się w zależności od osób i czynności.

Dyscyplina nie musi zatem oznaczać ciągłego pokonywania samych siebie. Może również polegać na stworzeniu środowiska, w którym pożądane zachowanie łatwiej jest powtarzać. I właśnie to może być w dłuższej perspektywie skuteczniejsze niż czekanie na moment, w którym będziemy mieli idealną motywację.

Prawdziwa odporność to nie zdolność do zniesienia wszystkiego

Szkolenie Navy SEAL stanowi ekstremalne środowisko, w którym zdolności fizyczne i psychiczne są testowane w wyjątkowo trudnych warunkach. Jednak dla zwykłego człowieka celem nie jest naśladowanie takich warunków. Bardziej interesujące jest zrozumienie zasady, którą można przenieść zarówno do sportu, jak i do codziennego życia.

Człowiek nie musi automatycznie wierzyć w każdą wątpliwość, która pojawia się w jego głowie. Nie musi rezygnować z długoterminowych celów tylko dlatego, że w danym momencie nie czuje się zmotywowany. I nie musi traktować każdego dyskomfortu jako dowodu, że obrał zły kierunek.

Jednocześnie jednak musi rozpoznawać własne granice, szanować regenerację i zaakceptować fakt, że czasami właściwą decyzją jest odpoczynek.

Być może więc nie chodzi o to, by nauczyć się przekraczać swoje granice za wszelką cenę. Chodzi o to, by nauczyć się odróżniać granice, które nas chronią, od tych, które stworzyliśmy wyłącznie w naszej własnej głowie.